اسید فوماریک چیست و چه کاربردها، ویژگی ها و مزایایی دارد؟
اسید فوماریک یکی از مهم ترین اسیدهای ارگانیک مورد استفاده در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و حتی صنعت خوراک دام است. این اسید به عنوان قوی ترین اسید طبیعی مجاز در مواد غذایی شناخته می شود و به دلیل طعم ترش قدرتمند، پایداری حرارتی بالا و نقش ویژه آن در تنظیم پی اچ، جایگاه مهمی در فرمولاسیون محصولات مختلف پیدا کرده است. این اسید در استاندارد اتحادیه اروپا با کد E297 معرفی شده و به عنوان یک افزودنی ایمن در سراسر دنیا مورد تایید است. در ادامه با ما در اسید آنلاین، مرجع قیمت و خرید اسیدهای خوراکی در ایران هم باشید تا در این باره بیشتر بدانید.
فرمول شیمیایی فوماریک اسید و روش تولید آن
اسید فوماریک یک اسید دی کربوکسیلیک با فرمول شیمیایی C4H4O4 است که در طبیعت نیز وجود دارد، اما نسخه ای که در بازار عرضه می شود اغلب به شکل صنعتی و از طریق فرایندهای شیمیایی یا بیولوژیک تولید می شود. این اسید علاوه بر نقش خوراکی، در بدن موجودات زنده نیز اهمیت دارد زیرا یکی از ترکیبات چرخه کربس است و در تولید انرژی سلولی نقش مهمی ایفا می کند.
در ادامه یک مقاله جامع و تخصصی در خصوص اسید فوماریک در اسید آنلاین ارائه شده که همه جنبه های این اسید شامل مشخصات، منابع، روش های تولید، خواص فیزیکی و شیمیایی، کاربردها، مزایا، ایمنی، عوارض احتمالی و پرسش های متداول را به طور کامل توضیح می دهد.
ساختار و ماهیت شیمیایی اسید فوماریک
این اسید به دسته اسیدهای دی کربوکسیلیک غیر اشباع تعلق دارد و دو گروه کربوکسیل دارد که همین موضوع باعث شده توانایی بافری خوبی داشته باشد و بتواند پی اچ محلول را در محدوده خاصی تثبیت کند. اسید فوماریک به دلیل ساختار ترانس خود پایدارتر از اسید مالئیک با ساختار سیس است. همین تفاوت ساختاری موجب می شود اسید فوماریک نسبت به اسید مالئیک نقطه ذوب بالاتر، پایداری شیمیایی و گرمایی بیشتر و ویژگی های مطلوب تری در فرمولاسیون مواد غذایی داشته باشد.

دو گروه کربوکسیل به چه معناست؟
وجود دو گروه کربوکسیل به این معناست که این اسید دو مقدار پی کا دارد. پی کا اول حدود ۳.۰۳ و پی کا دوم ۴.۴۴ است. این مقادیر نشان می دهند که اسید فوماریک نسبت به اسید سیتریک و اسید مالیک کمی ضعیف تر است، اما به دلیل حلالیت پایین و ویژگی های خاص طعم دهندگی، شدت ترشی بیشتری ایجاد می کند. به همین دلیل حتی مقدار کمی از این اسید می تواند ترشی قابل توجهی در محصول ایجاد کند.
فوماریک اسید در بدن انسان
در بدن انسان، اسید فوماریک یا فومارات یکی از محصولات میانی چرخه کربس است. این چرخه، یک مسیر متابولیکی کلیدی برای تولید انرژی در سلول ها است. وجود فومارات در این چرخه نشان دهنده اهمیت زیستی آن است و به همین دلیل مشتقات آن مانند دی متیل فومارات در پزشکی نیز کاربرد دارند.
منابع طبیعی فوماریک اسید
اگرچه بیشتر اسید فوماریک قابل استفاده در صنعت از طریق روش های صنعتی تولید می شود، اما این اسید به طور طبیعی نیز در منابع مختلف یافت می شود. برخی از مهم ترین منابع طبیعی آن عبارتند از:

- گیاه افیوم
- قارچ بولت
- گلسنگ ها
- خزه ایسلندی
- برخی میوه ها مانند سیب و هندوانه
البته میزان این اسید در میوه ها نسبت به اسیدهای بسیار رایج تری مانند اسید مالیک و اسید سیتریک کمتر است. به همین دلیل استخراج اقتصادی آن از منابع طبیعی امکان پذیر نیست و صنعت بیشتر به تولید صنعتی آن تکیه می کند.
روش های تولید فوماریک اسید در صنعت
فوماریک اسید صنعتی از دو روش اصلی تولید می شود که هر کدام مزایا و ویژگی های خود را دارند.
۱. ایزومریزاسیون اسید مالئیک
در این روش، اسید مالیک طی واکنش ایزومریزاسیون به اسید فوماریک تبدیل می شود. اسید مالیک نیز در ابتدا از انیدرید مالیک به دست می آید و انیدرید مالیک نیز از مواد اولیه پتروشیمی مانند بوتان، بوتن یا بنزن تولید می شود. این روش رایج ترین فرایند صنعتی است و تولید انبوه اسید فوماریک از طریق آن انجام می شود. ویژگی مثبت این روش، خلوص بالا و تولید مقرون به صرفه است.

۲. تولید از طریق تخمیر قند
در این روش از قارچ های جنس ریزوپوس استفاده می شود. این میکروارگانیسم ها قادرند قندهایی مثل گلوکز یا سایر کربوهیدرات ها را تجزیه کرده و در نهایت اسید فوماریک تولید کنند. این روش از نظر زیست محیطی پاک تر است زیرا به مواد پتروشیمی وابستگی ندارد. اما تولید آن گران تر و زمانبرتر است و معمولا برای محصولات برچسب ارگانیک استفاده می شود.
مشخصات فیزیکی و شیمیایی اسید فوماریک
این اسید معمولا به صورت پودر کریستالی سفید یا تقریبا سفید در بازار عرضه می شود. طعم آن ترش و خشک است و این ترشی پس از مصرف نیز مدت بیشتری باقی می ماند. شدت ترشی آن حدود ۱.۵ برابر اسید سیتریک است که این موضوع باعث می شود میزان مصرف این اسید در فرمولاسیون کمتر باشد اما همان سطح ترشی حفظ شود.
حلالیت فوماریک اسید
این اسید یکی از کم محلول ترین اسیدهای خوراکی است. حلالیت آن در آب در دمای ۲۰ درجه تنها حدود نیم درصد است. این ویژگی در برخی کاربردها بسیار مهم است، زیرا حل شدن آهسته موجب کنترل بهتر طعم و عملکرد در طول نگهداری محصول می شود.
در الکل محلول است و در روغن ها کمی محلول است. در استون نیز حلالیت کمی دارد.
پایداری فوماریک اسید
اسید فوماریک در برابر گرما پایداری خوبی دارد. به همین دلیل برای فرمولاسیون هایی که نیاز به پخت یا حرارت دارند، گزینه بسیار مناسبی است.
خاصیت ضد میکروبی اسید فوماریک
ماهیت نسبتا آبگریز این اسید باعث شده بتواند با لایه های لیپیدی دیواره سلولی میکروب ها برهمکنش کرده و فعالیت آنها را مختل کند. به همین دلیل در برخی محصولات غذایی نقش ضد میکروبی دارد.
کاربردهای اسید فوماریک در صنایع مختلف
این اسید به دلیل ویژگی های ویژه ای که دارد در صنایع مختلف استفاده می شود. برخی مهم ترین کاربردهای آن عبارتند از:
۱. صنعت غذا و فوماریک اسید
در مواد غذایی، اسید فوماریک بیشتر به عنوان طعم دهنده ترش، تنظیم کننده پی اچ، عامل بافری و ضد میکروب به کار می رود. ویژگی هایی که باعث شده این اسید در غذا محبوب باشد عبارتند از:

- ترشی قوی و ماندگار
- عدم جذب رطوبت
- پایداری در محصولات خشک
- خواص بافری مناسب
- توانایی تثبیت رنگ و طعم
کاربردهای مهم آن در صنایع غذایی شامل:
- نوشیدنی ها
- آدامس
- نان و محصولات پخت
- تورتیلاها
- پودرهای نوشیدنی
- دسرها
- ژله ها و پودرهای کیک
در نوشیدنی ها، این اسید علاوه بر ایجاد طعم ترش، پی اچ را تثبیت می کند و این کار باعث پایداری رنگ و طعم می شود. در آدامس، حل شدن آهسته آن باعث می شود طعم ترش مدت بیشتری در دهان باقی بماند.
۲. صنایع آرایشی و بهداشتی
در صنعت لوازم آرایشی، این اسید به عنوان عامل بافری استفاده می شود و به تنظیم پی اچ محصولات کمک می کند. وجود یک پی اچ پایدار در محصولات آرایشی اهمیت زیادی دارد زیرا از تحریک پوست جلوگیری می کند و کیفیت محصول را افزایش می دهد.

۳. صنایع دارویی و فوماریک اسید
مشتقات استری این اسید مانند مونو اتیل فومارات و دی متیل فومارات برای درمان پسوریازیس و برخی بیماری های پوستی استفاده می شوند. این ترکیبات در بدن اثرات تعدیل کننده سیستم ایمنی دارند. البته مصرف آنها با عوارضی مانند اسهال، گرگرفتگی، مشکلات گوارشی، افزایش ترانس آمینازها و تغییرات خونی همراه بوده است.
۴. خوراک دام و اسید فوماریک
در صنعت خوراک دام، اسید فوماریک به عنوان نگهدارنده استفاده می شود. این اسید با ایجاد محیط اسیدی، رشد برخی میکروارگانیسم ها را محدود کرده و باعث افزایش ماندگاری خوراک می شود. برای طیور و خوک ها مقدار مشخصی برای مصرف تعیین شده است.
ایمنی اسید فوماریک و تاییدیه های جهانی
این اسید توسط سازمان های معتبر جهانی تایید شده است. برخی از آنها عبارتند از:
- سازمان غذا و داروی آمریکا
- سازمان ایمنی غذای اروپا
- کمیته مشترک فاو و سازمان جهانی بهداشت
- سازمان استاندارد غذای انگلستان
- سازمان غذا و داروی استرالیا و نیوزیلند
این اسید دارای ارزش مصرف روزانه بدون محدودیت است و در طبقه بندی مواد ایمن قرار می گیرد.
عوارض احتمالی مصرف اسید فوماریک
اگرچه این اسید بی خطر است، اما برخی افراد حساس ممکن است دچار علائمی مانند سردرد، تهوع، اسهال و واکنش های آلرژیک خفیف شوند. لذا توصیه می شود گروه های حساس و زنان باردار قبل از مصرف زیاد آن با پزشک مشورت کنند.
پرسش های متداول در خصوص فوماریک اسید
آیا اسید فوماریک طبیعی است؟
نسخه صنعتی مصنوعی است اما نوع تخمیری آن طبیعی محسوب می شود.
آیا این اسید وگان است؟
بله، در تولید آن هیچ ماده حیوانی استفاده نمی شود.
آیا حلال است؟
بله، با اصول حلال اسلامی سازگار است.
آیا فوماریک اسید بدون گلوتن است؟
بله، فاقد گلوتن است و برای بیماران سلیاک مشکلی ندارد.
جمع بندی و خلاصه مطلب
اسید فوماریک یک اسید ارگانیک مهم و چند منظوره است که در صنایع مختلف، به ویژه صنعت غذا، کاربردهای فراوانی دارد. این اسید علاوه بر ایجاد طعم ترش قوی و ماندگار، نقش مهمی در تنظیم پی اچ، تثبیت رنگ و طعم و کنترل فعالیت میکروبی ایفا می کند. ایمنی بالا، پایداری حرارتی و ویژگی های منحصر به فرد آن باعث شده به یکی از مهم ترین افزودنی های غذایی تبدیل شود.
خرید آنلاین فوماریک اسید از اسید آنلاین
اگر به دنبال خرید اسید فوماریک هستید، ما به شما مجموعه اسید آنلاین را پیشنهاد می کنیم. در اسید آنلاین می توانید ضمن بهره مندی از خدمات حرفه ای در خصوص قیمت روز و خرید و فروش انواع اسید خوراکی، از خدمات مشاوره رایگان کارشناسان ما بهره مند شوید. برای شروع کافیست با شماره تلفن های زیر تماس حاصل فرمایید.
مرجع اعلام قیمت و خرید و فروش اسیدهای خوراکی ایران
استعلام تلفنی: ۰۲۶۹۱۰۰۵۵۲۵ | ۰۹۹۲۸۸۸۹۷۱۹











